سبدخرید شما خالی است!

به نظر شما کدام کلمه با بقیه هم خانواده نیست؟
خلقت، اخلاق، مخلوق، خالق
پاسخ
متأسفانه طبق تعریفی که در کتب درسی و برخی از دستور نویسان از کلمات از خانواده ارائه شده موجب برداشت نادرست از کلمات هم خانواده شده است.
همان طور که می دانیم هم خانواده ویژه واژه های عربی است و اشتقاق ویژۀ عربی است .در زیان فارسی واژه ها از طریق وند و مرکب سازی گسترش می یابند
این نکته خوشبختانه در کتب دهم و بازدهم به در ستی لحاظ شده و کلمات به وندی و مرکب و مرکب وندی تقسیم شده اند و سخنی از مشتق به میان نیامده است.
با این اوصاف در زبان عربی کلمات از ماده های سه حرفی و چهار حرفی و یا پنج حرفی اشتقاق می یابند. این اشتقاق به منظورهای مختلف از جمله ایجاد معنی، افزایش معنی و تغییر معنی به کار می روند
در زبان عربی صرف نظر از معنی اگر چند واژه دارای یک مادۀ واحد باشند به اصطلاح هم خانواده هستند. حتی اگر معانی کاملاً متفاوت و متضاد نیز داشته باشند مانند: متعدّد و معدود
از این جهت اخلاق و خلقت و مخلوق و خالق هر دو دارای ماده سه حرفی خ ل ق هستند .

لازم به ذکر است برای این دلیل از المبادی العربی استفاده شده است

به نظر می رسد بسیاری از فعلهای گذرا به متمم در حقیقت متمم آنها قید هسنند مانند :رسیدن به، فرستادن به، دور شدن از و ...
با این وصف خیلی از فعلهای دیگر نیز چنین نیازمندی پیدا می کنند مانند نشستن بر
از منظر زبان شناسی نشستن و فرستادن هر دو برای وقوع نیازمند مکان هستند . در حالی که در دستور سنتی فرستادن متعدی و نشستن لازم و در دستور ساختار گرایی فرستادن گذرا به مفعول و متمم و نشستن ناگذر است و این تناقضی آشکار است در حالی که هردو فعل رسیدن و نشستن نیازمند متمم مکانی هستند.
راه برون رفت از این بن بست توجه به نظریه های معنایی است
در نظریه معنایی کلمات خمیری و منعطف هستند و همین امر باعث گسترش معنای واژه ها و مهاجرت معنایی آن هاست براساس نظریه های زبان شناسی حرکت زبان به سوی اقتصاد و کم کوشی است
در همین راستا فعل نشستن بدون مکان وقوع فعل ناممکن است اما بدیهی بودن نشستن بر روی هر آن چه عامل فعل در آن موقعیت قرار دارد موجب حذف متمم مکانی می شود
این نوع دیدگاه قابل تعمیم به فعل های دیگر نیز هست
زدست کوته خود زیر بارم

بود بقالی وی را طوطی ای
خوش نوایی سبز گویا طوطی ای

در دکان بودی نگهبان دکان
نکته گفتی با همه سوداگران
...
...
از سوی خانه بیامد خواجه اش
بر دکان بنشست فارغ خواجه وش
دکان در بیت دوم و آخر به چه معنی است

پاسخ دکان علاوه بر معنی مغازه سکوی سنگی بوده که جلوی مغازه می گذاشتند و معمولا شاگرد مغازه در آنجا مستقر می شد

آخرین محصولات